Ağlamak

Ağlamak

mani olamazsın bazen
boşanır yaşlar
göz pınarlarından aniden
bir resim, bir koku, bir çehre
hatta bir taştır müsebbibi
o an başlar
birikmiş duygu sağanağı
sanki o karşılaşmayı 
bekliyordur pusuda
öyle bir haldir işte;
içinde kendini bulduğun
kendiliğinden içinde bulunduğun
bırak süzülsün yaşlar 
belki kalp açılır
başka bir fasıl başlar..

ağlamak insanın içini yıkar
sanmayın her ağlama insanı yakar
belki kelimelerin bendini yıkar..

bir umuttur ağlamak
kimi sitem
kimi öfkeden
belki bir serzeniş sevgiden
gözyaşı yoksa derinden
yavandır yakarış
içli bir isyanın sessiz ifadesi
kavuşmanın ve sevincin taşkın nişanesi
hüznün sembolü olsa da
ha çocukluk ha ileri yaşlarda
masumiyetin dışavurumu
gözlerdeki yaşlarda..

Peyami Bayram
12 Haziran 2020
Kahramanmaraş

Benim Yurdum

Benim Yurdum

cömerttir toprağın,

koynunda besledin bizi;

hiç aç kalmadık,

soğuktur ırmağın

suladığın yemyeşil vadilerde;

terledikçe susadık,

dağlarında binbir çeşit çiçek var;

arılar nice türlü bal yapar,

aşıklar türkü söyler,

Mehmedim destan yazar,

yiğitlik bize atadan yadigar,

çayırda güreş tutar pehlivanlar,

yufka yüreklidir analar,

bir de gelinlik kızlar;

kurban olur erine, oğluna

yine de salar gurbete

bilmez ki değer mi 

çektiği zahmete,

sılaya külfete,

ve umduğu nimete..

bir de mevsimleri vardır yurdumun;

sanki göç habercisidir,

her ilkbahar ve güz;

yeniden göç davetidir,

oğlan ve kız ovada gürbüz.

yaylada kuzu otlatırdı eskiler yazın,

sonra gençleri şehirlere gitti akın akın;

köyünde gütmedi davarlarını, kuzularını;

kodamanlar gütsün diye şimdi 

yetiştirir kendi yavrularını..

getirdiler diktiler kentlere sanayiyi,

bir de yüksek binaları,

kimse hesap etmedi ne kötü ne iyi

büyükler bilirdi elbet her şeyi.

herkese iş lazım nihayet

amma ve lakin;

ne proje var ne plan,

siyasette bin bir türlü yalan,

ne şehir kaldı elde ne yeşil alan,

kazanmanın yolu oldu talan,

parti yandaşı oldu köylü kentli

öyle ya, bu devirde; 

kimse kimseye ekmek vermezdi.

oysa ne vakit elimiz ekmek tutardı; 

gözümüz bölüşmeye kardeş arardı.

modern olduk şimdi,

ekmek dolu çöplüklerimizde

kul hakkı mı kaldı bizde?

haramı kim sevmezdi

içimizde?

dağlarımda yine kuşlar ötüyor,

derelerim şırıl şırıl akıyor,

Mehmedim nöbette,

ayyıldızım dalgalanıyor.

şükrederim daima Allahım;

bilirim ki azizdir vatanım,

aczimizi bağışla,

"içimizdeki beyinsizler yüzünden

bizi helak etme Allahım"

akıl ver bize Allahım,

feraset ver bize Allahım,

hepimize hidayet ver Allahım,

toprağımızı bereketli,

neslimizi iffetli,

nefsimizi izzetli,

idarecilerimizi hepimizden faziletli kıl Allahım..

Peyami Bayram

6 Haziran 2020

Arnavutköy, İstanbul

"YAHUDİLEŞME" BİR HASTALIKTIR

"YAHUDİLEŞME" BİR HASTALIKTIR

"Yahudi" nitelemesi güncel dilde daha çok Musevi dinine inananlar veya İsrailoğulları kavminden olanlar için kullanılır.

Kur'an-ı Kerim Hicaz bölgesinde Arap toplumda, Kureyş kavminden bir Nebi/Resul'e inmiş olsa da içinde en çok bahsi geçen kavim İsrailoğullarıdır ve yine kıssa olarak da en çok onlara gönderilen nebi/resullerin kıssaları yer alır.

Bilindiği gibi insanlar dinimizde imanla ilgili  üç halde bulunur. Kişi; ya tam olarak inanmış ve inandığının gereğini yerine getirmeye ömrünü adamıştır, ki buna mü'min denir. ya hiç bir şekilde inanmaz ve inkar eder, buna kafir denir veya üçüncü durumda karmaşık ve net olmayan bir insan tipi vardır ki bu da münafık olarak adlandırılır en sade şekliyle. Teslimiyetle ilgili ise durum tamamen farklıdır.  Bir de kişinin ilahi olduğuna inandığı/düşündüğü bir takım kurallara/törelere/adetlere tabi olması durumu vardır, bu durumdaki kişiye ise müslüman denilir.

İnsan kendi inancına göre diğer inançtakileri de bir konuma sokar. Çoğunlukla karşı cepheye attığı diğer inanç mensupları için bazı nitelemeler yapar. Bu kategorize etme öyle bir hal alır ki ötekileştirme, ayrıştırma, dışlama, yok sayma gibi menfi toplumsal ilişki türlerinden tutun karşılıklı olarak silahların çekildiği savaş, sürgün, katliam ve soykırım gibi insanlığın en kötü hallerine kadar gidebilir ve tarih boyunca da gitmiştir maalesef.

Kur'an-ı Kerim insanlığa gelen son ilahi mesajın içeriği olarak ve onu insanlığa tebliğ etmekle görevlendirilen Hz. Muhammed(as) icraatıyla bilfiil insanoğlunun dünyada barış içinde bir arada yaşamanın ne olduğu ve nasıl olacağını göstermişti. Zira ilk insan ve ilk nebi olan Hz. Adem'den beri Allah'ın kendi gönderdiği kurallar bütünü olan sisteme(din) verdiği ad İslamdır ve anlam olarak barış, selamettir. İnsanların birarada barış içinde yaşaması için Allah'ın önerdiği yurdun adı da Kur'an-ı Kerim'de Daru-s Selam(Barış Yurdu) olarak geçmektedir. Yerlerin ve göklerin mutlak ve yegane sahibi olan Allah yarattığı insanı cins, yaş, toplumsal statü, ırk, coğrafya, dil, tarih/kronoloji ve hatta bizim anladığımız anlamda din olarak bir ayrıma tabi tutmadan akletme yetisi ile doğruyu yanlıştan ayırt etme kabiliyeti ve bu yönde ortaya koyduğu iradesinden sorumlu tutacağını/tuttuğunu bildirmiştir. Bu meyanda her insan akletmekle mükellef, öğrenmeye memur ve bildiği/öğrendiği kadar yapmak durumunda olan bir yaratıktır. Akleden bir varlık olarak irade sahibi olduğundan seçme, tercih etme özgürlüğü olan insan yaptığı seçimle hareket eder ve bunun sonucunda ortaya koyduğu eylemle yargılanır. Zerre miktarı iyilik veya kötülüğün kaydedildiği bir hesabın muhakemesi neticesinde hak ettiği mükafat veya cezayı alır.

Allah bir kavmi, bir ırkı, bir coğrafyayı veya bir tarih kesitini niçin lanetlesin? O, yukarıda saydığımız gibi kullarının maddi, dünyevi durum veya konumları ve hatta dilleriyle söyledikleri bile değil ahlaki tutum, insani davranış ve işledikleri eylemlere bakıyor.

Hesap gününde hangi tarih kesitinde, nerede ve hangi kavme mensup olarak yaşadığımız değil, nasıl bir hayat sürdüğümüz önümüze serilecek.

Kelime, Söz ve Kitap

Kelime, Söz ve Kitap

"İnsanlar konuşa konuşa, hayvanlar koklaşa koklaşa anlaşır" diye bir atasözümüz vardır. İletişim kurmanın en temel yolu konuşmada birbirimize kelimeler yoluyla duygu, düşünce ve durum bildiririz. Kelimeler anlam yüklüdür, cümleler ise bu kelimelerden oluşan bir anlam yumağıdır. İnsan inşa edeceği cümleyi bilgi dağarcığındaki kelimelerle ifade eder. Seslendirdiğimiz cümleler bizim eserimizdir ve artık sözümüz olmuştur.

Derler ya "kişi söylediğinin esiri, söylemediğinin hakimidir", aslında hakim olduğunu dile getiren kişi bilgedir, hikmetlidir. İçindeki gizli uyarıyla birlikte söz söylemenin vebalini belirtir bu veciz ifade aslında.

Günümüz insanı kelimelerin anlamından ve bağlamından kopmuş söz müsrifi bir halde konuşuyor, yazıyor. Herkesin, her an ve her yerde her konuda konuşması gerekiyormuş gibi mütemadiyen kelimeleri ardı ardına boca eden bir densizlik almış başını gidiyor. Bu durum iletişim değil tamamen bir kakofoni, yani ses itişmesi, tenafür. Bu insanlararası bir iletişim olamaz. Olsa olsa etkileşim, kavga, kargaşa olur ve buradan çıkacak olan sonuç da insanın hayrına bir şey olmaz.

İdeal iletişimde ya karşınızdakine bir şey verirsiniz, ya ondan bir şey alırsınız veya her ikisi birden gerçekleşir. Fakat günümüzde her türlü medya ile beraber hele sosyal medya denilen mecrada harcanan vakte oranla alınan fayda çoğu zaman yok denecek kadar az maalesef. Bunun nedeni yukarıda değindiğimiz gibi yetersiz bilgi, gereksiz ilgi ve pervasız bir cesaretle konuşulup, yazılanlardır.

Yuhanna İncili "önce söz vardı" diye başlar. Hayat sözle başladı ve sözle devam eder. Sözlerini en iyi söyleyen kitaplardır. Çünkü kitabın iki kapağı arasında bir bütünlük içinde söyleyeceği sözü anlatır yazar. Bunu okuyan da bu bütünlüğün ifade edilebildiği ölçüde o sözden istifade eder.

İnanmak ise işitilen sözün ifade ettiğinin bizim anlam dünyamızda karşılık bulması ile ilgilidir. Önkabul olarak çocukluğumuzdan beri belletilmiş olan şeyler bir inanç konusu olmaktan ziyade yerleşik geleneğe tabi olmaktır. Analitik ve mukayeseli bir dinleme insanı işittiği sözlerden kendi sorularını sormasına ulaştırır.

Önümüzde iki kitap durur biri kendi sözlerimiz ve eylemlerimizden oluşan, bizim eserimiz olan hayat kitabımız, ki bunu ölünceye kadar yazmaya devam ediyoruz. Diğeri ise inandığımızı iddia ettiğimiz kitap ya da kitaplar. Biri bizim hayatımızı bütün detaylarıyla anlatır, diğeri dikkate almamız için hayatı bize anlatır.

Neticede bu iki kitaptan sorumluyuz.

Ne diyordu ilahi kitap: "önce söz vardı"

Evet söz hep vardı ve var olacak; insan olana, insan kalana..

Peyami Bayram
26 Mayıs 2020
Arnavutköy, İstanbul

Bizim Bayramlarımıza Ne Oldu?

Bizim Bayramlarımıza Ne Oldu?

İlk defa bu bayramda coronavirus sebebiyle sokağa çıkma kısıtlaması var.

Evet çok farklı bir bayram yaşayacağız. Evde kalacağız, yalnız bir bayram yaşayacağız. Fakat hatırlamakta fayda var; belki 25-30 yıldır bayramlarımız çok değişti.

Sanırım seksenli yıllarda başlayan çalışanlar için uzun (uzatılmış demek daha doğru) bayram izinleri çoğu zaman hafta tatilleri ile birleşince dokuz güne ulaştı. Bu süre neredeyse bir çalışanın yıllık izin süresi kadar bir tatil demektir. Modern çağın sunduğu geniş imkanlar ile otomobil sahibi olan hane sayısının artması, turizm tesislerinin nispeten ucuzlaması(veya  hane halkının gelir seviyesinin artması), çocuk sayısının azalması, tatil kültürünün değişmesi ve en önemlisi yeni neslin geleneksel hayattan uzaklaşarak modern batılı yaşam tarzının etkisinde kalması ile bayramlar Bayram olmaktan çıkıp çoktan "tatil"e dönüşmüştü.

Bu modern bayram zamanlarında çalışan büyük nüfusun yaşadığı şehirler boşalır Ege ve Akdeniz sahillerine bir akın başlardı. Büyük ebeveynler reklam filmlerine bile konu olacak şekilde evde yalnız kalır, mahallede kalanlar da televizyonun başından kalkıp birbirine ziyarete gitmez. En yakın komşular ve akrabalarla bile SMS, WhatsApp veya sosyal medya yoluyla bayramlaşılır olmuştu. Çok yakın ve samimi birkaç kişi telefonla aranır, televizyon, internet ve akıllı telefon ile bayramlar eğlenceli hale getirilir olmuştu zaten.

Bizim bayramlarım bambaşkaydı.
Gelin biraz onu yâd edelim.

Ramazan'ın sonuna erişmenin rehaveti çökerdi üstümüze arefe günlerinde. Bir yandan evde hanımlar bayram temizliği yapar, yemekler ve tatlılar hazırlardı. Erkekler şeker, çikolata, lokum, kolonya, meyve gibi ikramlıklar alırdı. Çocuklara bayramlık elbiseler, pabuçlar alınır. Vefat etmiş aile büyükleri unutulmaz, kabir ziyaretleri yapılırdı arefe günlerinde. Bir de fıtır sadakasını verememiş olanlar son gün telaşıyla onu ulaştırmaya çalışırdı. Son orucu açmak için oturulan iftar sofralarında biraz buruk, biraz neşeli, biraz da telaşlı bir hal olurdu doğal olarak.

Bazı bayramlarda da imkanlar nispetinde sılayı rahim yapılırdı. Ya maaile veya aile fertlerinin bir kısmı ile memlekete aile büyüklerinin yanına gidilir onları bayramda yalnız bırakmaz, bayram sevincini ve coskuşu birlikte yaşanırdı. Bazen de büyükler gelirdi, evlerimize bereket, saadet ve huzur getirir, bize bayramı gerçekten bayram ettirirlerdi.
Bayram sabahı namaz için erkekler camiye giderken hanımlar da son hazırlıklarını tamamlar, yerlere yeni veya mis gibi silinmiş kurutulmuş halılar, masalara, sehpalara örtüler serilir, ortaya ikramlıklar konulur. Otuz günlük aradan sonra bir arada yapılacak ilk kahvaltı sofrası özenle hazırlanırdı.

Erkekler, çocuklarla birlikte camide bayram namazını eda ettikten sonra cami cemaati ile bayramlaşmayı müteakip fırından taze ekmek alarak eve gelirdi. Bayram hazırlıkları ile mis gibi kokan evde herkes tertemiz bayramlıkları ile büyükten küçüğe bayramlaşmak için sıraya dizilirdik. Küçükler büyüklerin elini öper, sarılır kucaklaşır bayramlaşırdık. Küçüklere bayram harçlığı vermek en güzel adetlerimizdendi.

Böylece neşeli, mutlu ve huzurlu bir şekilde kahvaltı yapılırdı. Çocuklar derhal harçlıkları ile çatapat gibi oyuncaklar almaya bakkala koşar, sonra komşuları dolaşır bayramlaşır, şeker ve harçlık toplardı.

Herkes önce yakın komşu ve akrabadan başlayan bayramlaşma ziyaretlerine giderdi. Kısa süren bayram ziyareti esnasında kolonya, şeker, çikolata ile  şerbet, ayran, çay veya kahve gibi içeceklerin yanında baklava, kadayıf, yaprak sarması gibi yiyecek ve tatlılar ikram etmek, çocuklara harçlık vermek adettendi.

Bizim bayramlarımızda yeniden sağlıkla bir araya gelip kucaklaşmak dileğiyle bütün müslümanların Ramazan Bayramı'nı tebrik eder, büyüklerin, şehit aileleri ve gazilerin ellerinden, küçüklerin gözlerinden, güzel Türkiyem'in toprağından öperim.
🌹🇹🇷😊

Peyami Bayram
23 Mayıs 2020
Arnavutköy, İstanbul

Bayram Ola, Alvarlı Efe

NUTK-İ ŞERÎF

Cân bula cânânını

Bayrâm o bayrâm ola

Kul bula sultânını

Bayrâm o bayrâm ola

Hüzn ü keder def' ola

Dilde hicâb ref' ola

Cümle günâh af ola

Bayrâm o bayrâm ola

Mevlâ bizi afv ede

Gör ne güzel 'ıyd ola

Cürm ü hatâlar gide 

Bayrâm o bayrâm ola

Feyz-i mehabbet-i Hakk

Nur-i hidâyet siyâk

Cennet-i a'lâ durak 

Bayrâm o bayrâm ola

Hakk'ı seven merd-i şîr

Kalbi olur müstenîr 

Allah ola destigîr 

Bayrâm o bayrâm ola

El tuta kitâbını

Dil tuta hitâbını

Cân tuta şitâbını

Bayrâm o bayrâm ola

Mevlâ'yı cândan seven 

Rızâ-yı Hakk’a eren 

Lutf-i Hudâ'ya güven 

Bayrâm o bayrâm ola

Hakk’ı seven dil ü cân 

Aşkı eden heyecân 

Feth ola bâb-ı cinân 

Bayrâm o bayrâm ola

Ganîler ede kerem 

Ref’ ola derd-i verem 

Sahî ola muhterem 

Bayrâm o bayrâm ola

Nûr-i hidayet dola 

Dilde hidâyet bula 

Nâsırın Allah ola 

Bayrâm o bayrâm ola

Tevhîd ede zevk ile

Hakk’ı seve şevk ile

Tasdîk inerse dile

Bayrâm o bayrâm ola

Dildeki Rahmân ola

Derdlere dermân ola

Âzâde fermân ola

Bayrâm o bayrâm ola

Lutfî’ye lutf u kerem 

Dâhil-i bâb-ı harem 

Dâima Allah direm 

Bayrâm o bayrâm ola

Alvarlı Efe Muhammed Lutfî

Anlam Bilgisi

ref': ortadan kaybolma

'ıyd: bayram

Cürm: suç

siyâk: üslup

şîr: aslan

müstenîr: nur dolu, parlak

destigîr: tutan el

şitâb: acele etmek

dil ü cân: canı gönül

bâb-ı cinân: cennetlerin kapısı

Sahî: cömert

Nâsır: yardımcı

Adem'in Çocukları 2

Adem'in Çocukları 2

Ne sen beni dinledin,
Ne ben seni anladım.
Sen beni suçlu bildin,
Ben seni masum sandım.

Tanımadık,
anlamadık,
çünkü dinlemedik
can kulağıyla birbirimizi
Sormadık neydi derdimizi.

Bilen varsa söylesin,
herkes hakkını istesin;
bir somun ekmek
bir tas çorba
ve bir bardak su.
Kopardığımız fırtanaysa;
denizlerde dalga doğrusu.

Kim haklı diye sormayın,
herkes haklı zira,
kendinizi yormayın.

Ölümü düşünmeden
ne konuşun, ne çalışın, ne de yazın
Kim bilir;
kim kime muhtaç kalır
ya kışın ya da yazın.
Unutmayın bir de;
Kardeşiz hepimiz
ortak babamız Adem'de..

Can çıkmadan çıkmaz huy,
sen yine de vicdanın sesini duy.
Sende olanı ver.
Elin uzanırsa ya uzak ya da yakın,
Kimseden bir şey isteme sakın.
Zahmet verme hizmetçine bile;
Gün olur hepsi gelir dile..

Doğruluk yolun olsun,
Yüzüne tebessüm dolsun.
Verirken dahi son lokmanı;
Sorgulama hiç kimsedeki imanı.

Yarını düşün;
Çünkü ölüm var.
Bugünü yaşa;
Aldığın nefes kadar.
Dün yaptığın iyiliği unut,
Kabahatlerini hatırla;
Tevbe için elini çabuk tut.

Hep Allah'a sığın,

Yalnız O'na secde et
Yalnız O'ndan iste,

Batılı terk et..

Ne varsa içinde

döküleceği günden sakın

İçindeki gizli sandığın.

O hiçbir şeye muhtaç değildir;
Samimiyet Rabbinin tek isteğidir.

Teslim olursan O'na
Tasa yok artık sana..

Peyami Bayram
14 Mayıs 2020
21 Ramazan 1441
İstanbul