Osmanlıca diye bir lisan yoktur

Harf inkılabı olana kadar belki "Osmanlıca" sözcüğü dahi yoktu. 

Herkes Türkçe okur ve yazardı. 

Aynı şimdiki gibi, yalnız tek farkla; yazıda kullanılan harfler Arap ve Fars harfleriydi. Bunlara ilaveten bir iki tane de Türk diline uygun özel olarak geliştirilmiş harf vardı. Hepsi bu. 

Bu okuma yazma aracı olan harfleri kullanarak bugün de her şeyi yazmak mümkün. Gel gelelim kim yazacak ve kim okuyacak? 

Tarih ve edebiyatla ilgilenenler zaten bu yazı dilini biliyor olmalılar, yoksa bu alanda kültür hazinemizi keşfedip yeni eserler vermeleri mümkün olmaz.
Sadece merak ve hobi olarak öğrenmek isteyenler için hiç de zor olmadığını belirtmek lazım. Ciddi olarak ilgilenen birisi bir haftada çok rahat eski alfabe ile okuyup yazabilir. 

Eski yazıyı okuyup yazma öyle okullarda zorunlu olarak okutulmayı gerektirecek bir bilim dalı falan değildir. İlgili ve gerekli olanlar zaten bu dersleri alıyor. 

Yahu bizim ülkemizde lise mezunları en az 9 yıl, lisans mezunları 13 yıl İngilizce zorunlu ders görüyorlar da kaçta kaçı derdini anlatacak kadar İngilizce okur, yazar ve konuşur? Hele bunu bir halledelim, değil mi ama?

پيامى بايرام

Yalnızlık

Yalnızlık

Yalnızlık tamamen duygusal bir durumdur.

Özneldir.
Yani kişinin kendini yalnız hissedip hissetmediğiyle ilgilidir tamamen.

Bu his bazen melankolik bir haldir bazen de manevi.
Kimi zaman ise fiili durumu ifade etse de gerçek duruma denk düşmez.

Melankolik yalnızlıkta kişinin yaşantısında bir boşluk yoktur genellikle. Gündelik yaşamı aile, iş ve arkadaş çevresiyle doludur. Hatta çoğu zaman fazlasıyla yoğundur. Fakat içinde bir yerlerdeki boşluk ona bu hissi verir ve o yoğunluktan her sıyrıldığında kendini çok yalnız hisseder. Aslında bu bir çeşit arayıştır belki de. Neyin arayışında olduğunu tam olarak tanımlayamayan insan içine düştüğü bu durumu kendine yalnızlık olarak tanımlar. Bu yalnızlığını gidermek için yaptığı girişimler sorun doğru tanımlanamadığı için sonuçsuz kalır veya bambaşka bir problem doğurur.

Manevi/ruhsal yalnızlık hissi ise insanın inandığı değerler karşısındaki durumu ile ilgilidir. İnsan inancının temelleri ile ilgili sorgulamalarını tam anlamıyla yapmadan ideolojisini veya amentüsünü ön kabuller ve ezberletilmiş öğretiler üzerine inşa etmişse bu aslında o kişiye güçlü bir inanç sağlamadığı gibi karşısına çıkan çetrefilli durumlara yorum getiremediğinde ona işte bu yalnızlık duygusunu yaşatır.

Bir de fiilen yalnız olan insan vardır. Mesela gurbette, cezaevinde veya uzlette olan kimi insanlar fiilen yalnız olsalar da kendilerini hiç yalnız hissetmezler. Bazen sıla, bazen kitap, bazen bir bitki veya hayvan onlara en yakın arkadaş olur. Bazen de Allah inancı o kişinin yalnızlık hissine mani olur.
Böyle durumlar yalnızlığın kişinin tek başınalığıyla alakalı olmadığını anlatır bize.

Şüphesiz mutlak manada yalnızlık ise sadece Allah'a mahsustur.
O Ehaddır, doğmamış ve doğurulmamış, eşi ve benzeri olmayan bir tektir.
O Sameddir, herşeyin sahibi olması hasebiyle hiçbir şeye ihtiyacı olmayan dolayısıyla bildiğimiz her şeyden üstün olan ve bu yüzden kendisine başvurulan tek efendidir.

Peyami Bayram

7 Aralık 2014

İstanbul

Herkes Artist(Ressam)

Herkes Artist(Ressam)

Bu dünya sanki bir resim atölyesi gibi. 
Bu atölyeye girmek bizim elimizde değil belki fakat nasıl çıkacağımıza biz karar veririz.
Atölyenin belli başlı kuralları var.  
Azami gözlem, keskin bakış, detayları görme, temiz çalışma, işine odaklanma, malzemeyi iktisatlı kullanma, başkasının işine/eserine müdahale etmeme bu kuralların başında geliyor.

Herkesin elinde ya bir fırça veya bir kalem.
Herkes kabiliyeti oranında bir resim yapmaya uğraşıyor.
Kimi farklı renklerdeki boyaları tuvaline sürerek, kimisi de bir tek kara kalemle farklı desenler çizerek.
Hiç kimse gördüğünden veya görebildiğinden farklı bir resim yapamaz.
Ve herkesin bakışı farklı olduğu için gördüğü de farklı olmakta, dolayısıyla tuvaline aktardığı da bambaşka olmaktadır.
Kimisi bir bakışta bütün detayları görür, kimi de günlerce baksa hiç bir detay bulamaz baktığında.
Sonuçta herkes kendi resmi için emek harcıyor bu atölyede.
Elbette herkes en güzel eseri ortaya koymaya çabalıyor.

Bu atölyede işin ciddiyetinde olmayan çıraklar yok değil tabii.
Bu haylaz çırakların bir kısmı zamanla ortama uyum sağlayıp kendi çaplarında eserler verirler.
Bazı haylazlar ise iflah olmaz mizaçlarıyla kendileri hiç bir eser üretmediği gibi bazılarının da eser üretmelerine engel olur veya yapılan eserleri bozarlar.
İşte bu haylazlara aldırış etmeyen, kendi resmine odaklanan kişiler güzel eserler ortaya koyarlar.

Bir de kopyacılar var burada.  
Onlar özgün eserler çıkarmasalar da yine bir şeyler yapıyorlar. Özgün eser çıkarmak elbette herkesin harcı değil.

İşte hep böyledir bu dünya kurulalı beri. 
Kim ne eser üretiyorsa onunla anılır ve onun kıymeti kadar yaşar. 
Hiç bir eser üretmeyenler mi?
Çıktıktan sonra bir daha dönüşü olmayan bu atölyede onlar hiç yaşamamış sayılacaklar.
Baksanıza binlerce yıllık mazisi olan insanlık tarihinden hala kimler yaşıyor?

Peyami Bayram

4 Aralık 2014

İstanbul

"Hiç tanıdığım gibi değilmiş."

Bu ifadeyi onlarca "tanıdığım" için kullanmışımdır bu yaşıma kadar.
Muhtemeldir ki aynı ifadeyi bir çok kişi benim için de kullanmıştır zaman zaman.
Biz insanlar yeni tanıştığımız veya öteden beri tanıdığımız insanlar için derhal bir kanaat geliştiririz. 
Tıpkı bir öğretmen gibi o kişiye farklı konularda notlar veririz. 
Kimini bazı derslerden/konulardan sınıfta bırakır, kimini de doğrudan bir üst sınıfa geçiririz. 
Hatta derhal takdirname verdiklerimiz vardır. 
Bazılarını ise tasdiknameyle okuldan/çevremizden uzaklaştırırız.

Bu gayet doğal bir süreçtir elbette, 
bunda garipsenecek bir durum yok tabii ki.
Ancak sorun da burada başlıyor.

Nasıl mı?

Öncelikle insan ilişkileri yakınlaştıkça çok yönlü bir hal alır.
Bir kaç kez görüştüğümüz veya farklı ortamlarda karşılaşmadığımız kişilerle olan ilişkiler yeterli veri sağlamaz ölçme ve değerlendirme için.
Örneğin iş çevresinden tanıdığımız birinin aile çevresindeki tutum ve davranışları bize yabancıdır. 
Aynı şekilde tatilde tanıştığımız bir kişinin de kendi yerleşik olduğu mekanda ve gündelik hayatındaki tutum ve alışkanlıkları farklılıklar gösterebilir.

Hani günlük yaşantımızda kullandığımız bazı tanımlamalar vardır; okul arkadaşı, asker arkadaşı, iş arkadaşı, mahalle arkadaşı, çocukluk arkadaşı veya akraba, komşu, eleman, patron, hısım, aile dostu gibi.
Aslında bu sözcükler bile çok şey ifade ediyor. Bu tanımlamalar o kişiyle olan ilişkinin sınırlarını da belirlemiş oluyor. Şayet bir çocukluk arkadaşımız hala arkadaşımız değilse o ilişki orada bitmiş demektir.

Bu perspektiften bakınca insan hayatta kendisinden başka hiç kimseye çok yakın olamaz ve yakından tanıyamaz diye düşünüyorum.

Kendi yaptıkları bile insana bazen "bunu ben mi yaptım" dedirtmiyor mu?

Her gün onlarca hata yapan, sonra tekrar yapan sen değil misin?

Başkalarına sıfırları basmak çok kolay değil mi?

Tanımaya önce kendimizden başlamalıyız sanırım.

Dünyayı değiştirmeye çalışanlar kendini değiştiremeyen zavallılardır.
Herkese karne dağıtanlar kendini unutanlardır.
Bence bunlar beyhude işlerdir.

Durgun suya atılan bir taş halka halka yayılır ve kıyıya vuran en sonuncusu en büyük dalgadır.
Bir kıyaya ulaşmasa da suda bir dalga oluşturmak için elimize bir taş alıp atmalıyız.
Belki de o taş kendimiz olup toplumun içine kendimizi atmanın zamanı gelmiştir.

Kendimizle tanışmaya hazır mıyız?

Rabbim!

Çok bunaldım.

İnsan olmak ne zormuş.

İnsanca yaşamak ne çetin..

Her kafadan bir ses çıkmaya başladı son zamanlarda. 

Derler ya "ağzı olan konuşuyor". 

Yani her konuda herkes konuşuyor, yazıyor, çiziyor. 

Bilenler ile bilmeyenler hiç bu kadar karışmamıştı birbirine. 

Siyaset, din, tıp, hukuk, dış politika başta olmak üzere akla gelen her konuda herkes konuşuyor.

Yaşına, başına, eğitimine, bilgisine, birikimine ve tecrübesine bakmadan herkes konuşuyor.
Bari bu konuşmalarından bir sonuç beklentisi olsa insanların. 
Ne gezer, konuşmuş olmak için konuşuyor büyük çoğunluk.
Belki çatışmalardan nemalanan birileri de vardır bunların içinde;
bazı medya mensupları gibi.
İddia sahibi olamayanlar ispatla da mükellef değiller nitekim.
Sadece konuşmak yeterli böylelerine.

Bunların içinde en çok da Müslümanlık ekseninde konuşan, yazan insanlardan şikayetçiyim.

"Müslümanım" demek dile çok kolay. 
Hele doğuştan müslüman olanlara çok daha kolay. 
Çünkü insan içinde doğduğu kültürün Allah'ın dini olduğu ön kabulünü bilincinden atamaz bir türlü. 
İnsanın yaşadığı toplumu ve dolayısıyla yerleşik inançlarını sorgulaması ve eleştirmesi çok zordur. 

Bunu başarabilenler ise başta peygamberler olmak üzere yaşadığı toplumun devrimci önderleridirler. 

İman etmek bir iddiadır ve müddeinin ispatı hayatıdır.
Bedel ödemek, 
samimiyet 
ve güçlü bir irade ister gerçek bir mü'min olmak. 
Yokken bile vermek, 
kısıtlı olanı paylaşmak, 
konfordan ve kendi hakkından ihtiyacı olan için vaz geçmek, 
kardeşini öncelemek, 
her durumda empati yapmak, 
hiç kimseyi ötekileştirmemek, 
mal/para biriktirmemek, 
mütevazi yaşamak, 
cömertlik, 
ahde vefa, 
ihsan, 
takva 
ve daha neler neler... 
Kısacası kişinin sözü değil hayatı şahit olmalı kendine.
Bu yüzdendir ki çok yemin edenin sözleri hiç inandırıcı olmaz.

Rabbim bizi affet, bizi arındır bu dünya dertlerinden. 
Hayatı oyun ve eğlence gibi yaşamaktan uzak eyle bizi. 
Sen bize inançta samimiyet, 
amelde gayret, 
bilgide hikmet, 
hak ve hakikate ülfet ver. 
Bizi seni hatırlayan ve hatırlatanlar zümresinden eyle. 
Rabbim, 
seninle aldatan, 
sana rağmen ağlatan, 
dünyayı sensizliğe sürükleyen bütün sahteliklerden bizi ahiretin sahiciliğine yönelten bir bilinç lütfeyle bize. 
Mağfiretine muhtacız, 
sen bizi senin dışındaki hiçbir şeye karşı aciz bırakma.

Adem

İnsan 
çoğunlukla;
görmek istediği gibi bakar,
anlamak istediği gibi işitir,
işitmek istediği gibi duyar,
yapmak istediği gibi de anlar.

Çünkü; bir fikr-i sabiti vardır çoklarının. 

Ancak hikmeti arayan kişi çaba gösterir hakikati anlamak için.

Kişinin derdi hakikati anlamak ise;
hikmetin peşinden koşmalı,
filtresiz bakmalı,
dikkatle dinlemelidir
olayları ve olguları.
Nefis, arzu ve heveslerine göre değil, bilgi, akıl, mantık ve kalp süzgecinden geçirerek değerlendirmelidir her şeyi.

Adem'in "adam" olması budur zannımca.
Kısacası zordur "insan" olmak.

Peyami Bayram

21 Kasım 2014

İstanbul

Niyet, İstikamet ve Akıbet

Aslolan yol veya varılacak menzilden ziyade niyettir.

İnsan kendini öncelikle niyeti sonra yolculuğu ve en son da ulaştığı hedefe göre tanımlar.
Niyet olmadan hiç bir iş olmaz.
Niyet yolcunun pusulası gibidir. 
İstikamet açısını belirleyip yola çıkmaktır iyi niyet. 

Esas varılacak menzil, yani hedef için niyet net ve kesin olmalı. 
Yolcu bu yolculuğunda; kendisine nirengi noktaları veya ara hedefler koymalı. 

Bu nirengi noktalarına ilerlerken dahi zaman zaman pusuladan istikamet açısını kontrol ederek yoldan sapma ihtimalini ortadan kaldırmalıdır. 

İstikamet açısından çok ufacık sapmalar hedefin çok ötesine götürür yolcuyu. 

Niyetin hayırlı olup da akıbetin hayırlı olmaması çoğunlukla bundandır sanırım.