Ölüm ve Sonrası
Hayatta duymak istemediğimiz, hatta düşünmek, aklımıza dahi getirmek istemediğimiz şeyler vardır.
Ölüm bunların en baskınıdır zahir.
İnsanlar hayatı, yaşamayı, canlı olmayı, diri kalmayı sever, ömrüne ömür katılsın ister. Öyle ki yaşlandıkça dünyaya bağlanma daha da artar. Çünkü mal, mülk, makam, mevki, çoluk, çocuk, torunlar derken insanın terk edemeyeceği şeyler çoğalır, hayatla bağları sıkılaşır.
Aslında kimsenin yaşlanarak belli bir yaşın üstünde hayata veda etmek gibi bir garantisi yoktur ama yine de yaşanılan toplumdaki ölüm yaşı ortalaması sanki herkes için geçerliymiş gibi varsayılır. Hatta ortalama insan yaşam süresinin sonuna yaklaştıkça bunu daha da ötelemek isteriz.
Bu minval üzere yaşarken çoğu insan ölümü hep uzak görmek, mümkünse hiç düşünmeden yaşamak ister. Dolayısıyla ölüm gerçeğini uzak gören, düşüncesini dahi kafasından uzak tutan kişiler aslında ölümle doğrudan ya da dolaylı ilintisi olan bir çok şeyi yapmayı ertelemek veya ihmal etmek kolaycılığına kaçar. Belki de kolaycılık yerine kurnazlık demeliydik buna.
"Unutmak" gibi saçma bir bahaneyi ileri sürmeyi günlük hayatın sıradan bir mazereti haline getiren insan bunu bütün hayatının, her türlü emek ve çabasının hasılası için nasıl kullanabilir anlamak oldukça zor. Anlaması zor olsa da ölümü hatırlamakla arasına koyduğu mazeretler içinde unutmak kadar insanın kendi varoluşuyla çeliştiği başka bir şey yoktur kanımca.
Dünyaya gelen her insanın öleceğini bilmesi ve buna paralel olarak ölünceye kadar yaptıklarının/yaşadıklarının sorumluluğunun ona getirdiği veya getireceği hesabı ödemek durumunda olduğu/olacağı aklı başında olanların kaçınamayacağı mutlak bir hakikattir.
Maddi açıdan, yani bedensel ölüm gibi kaçınılmaz bir sonun hiçbir din, inanç, felsefe ya da ideoloji ile ilgisi yoktur, her doğan bir gün ölür..
Ancak doğumla ölüm arasındaki sorumluluklar ile ölüm sonrası ile ilgili senaryolar dinî inanç, felsefe veya ideolojinin konusu olabilir.
Benim esas sorgulamak istediğim nokta insanın aklı yetmeye başladığı andan itibaren bir gün öleceği hakikatini apaçık ve net bir şekilde zihninde canlı tutmaktan kaçınmasının nedenleridir.
Mesela ücretli çalışanlar, neredeyse işe başladıkları andan itibaren emeklilik hesabı yaparlar. Efendim ne zaman emekli olacak, yok ne kadar tazminat alacak, alacağı tazminat ve diğer birikimleri ile nereden ev alacak, nasıl bir emeklilik hayatı yaşayacak gibi bir dizi hesap, kitap, hayal kurmaca..
Hayır, yanlış anlaşılmasın, bu kötü bir şey değil elbette. İnsanın hayatında planlar yapması, hedeflerinin ve hayallerinin olması bilakis güzel bir şey.
Burada eksik olan şey ölümsüzlük diyarındaymış gibi planlar yapılması. Ölümün ya hiç, ya da çok az hesaba katılıyor olması.
Ölüm, inancın bir konusu değil ama ölümden sonrası tamamen inancın ve felsefenin konusu.
Ölümü bilmek sadece en alt düzeyde zeka gerektiriyor. Ölümden sonrası hakkında düşünmek ise akıl ve inanç gerektirir. Aklı başında bir insanın ölümü hatırlamaması neredeyse imkansız, fakat ölüm sonrası hakkında düşünmemesi bilinçli bir tercih. Burada da karşımıza insanın aldanışları, yanlış tercihleri, hesap hataları çıkıyor. Bunun nedeni doğru bilgiden uzaklaşmak, bilginin hakikatini arama külfetindense bilmemenin konforunu yaşamak olduğunu düşünüyorum.
Ölümlü bir hayatı yaşarken ölümden sonrası hakkında adam akıllı düşünmemek emekli olacağı işte sonsuza kadar çalışma planı yapmaya benzer.
Bu meyanda ölüm hakkında ve ölüme dair fikirler insanın inancının ve ideolojisinin yani kısacası hayat tarzının belirleyicisi oluyor.
Biz Müslümanların hayat kitabı Kur'an-ı Kerim bakalım ölümle ilgili bize neler söylüyor:
Son olarak mübarek Kur'an-ı Kerim'in 83ncü suresinin tamamını buraya alıntılıyorum. Zira bu surede Cenab-ı Hak insanoğlunun dünyada değer verdiği şeyleri nasıl arkada bırakılıp ölüp gideceğini ve dünyanın içindeki değerli ne varsa tüm doğal güzellikleri ile birlikte bir gün nasıl darmadağın olup parçalanacağını, insanın hayatının semeresinin önüne nasıl serileceğini, kudreti ilahi karşısındaki aczini bilfiil nasıl hissedeceğini muhteşem ifadelerle anlatıyor.
Bakara Suresi 19 ...Yıldırımlar yüzünden ölüm korkusuyla parmaklarını
kulaklarına tıkarlar. Allah Muhît'tir, küfre sapanları çepeçevre kuşatmıştır.
Bakara Suresi 56 Sonra, ölümünüzün ardından sizi dirilttik ki,
şükredebilesiniz.
Bakara Suresi 94 De ki: "Allah katındaki âhiret
yurdu diğer insanların değil de yalnız ve yalnız sizin ise, eğer doğru sözlü
iseniz, hadi isteyin ölümü!"
Bakara Suresi 95 Ellerinin önden gönderdiği şeyler
yüzünden ölümü hiçbir zaman
istemeyeceklerdir. Allah, zalimleri çok iyi bilmektedir.
Bakara Suresi 164 ........... aklını işleten bir topluluk için
sayısız izler-işaretler-ibretler vardır.
Bakara Suresi 243 ölüm korkusuyla
binlerce kişi halinde yurtlarından çıkanları görmedin mi? Allah onlara "Ölün!" dedi de sonra onları diriltti. Şu
bir gerçek ki Allah, insanlara karşı çok lütufkârdır. Fakat insanların çokları
şükretmezler.
Bakara Suresi 259 Ya şu kişi gibisini görmedin mi? Çatıları çökmüş,
duvarları-damları yere inmiş bir kente uğramıştı da şöyle demişti: "Allah
şurayı ölümünden sonra nasıl hayata
kavuşturacak?" Bunun üzerine Allah, o kişiyi yüz yıllık bir süre için öldürmüş, sonra diriltmişti. "Ne kadar
bekledin?" demişti. "Bir gün veya günün bir kısmı kadar
bekledim." dedi. "Hayır, dedi, aksine sen, yüz yıl kaldın.
Yiyeceğine, içeceğine bak! Henüz bozulmamış. Eşeğine bak! Seni insanlara bir
ibret yapalım diyedir bu. Kemiklere bak, nasıl yerli yerince düzenliyoruz
onları ve sonra et giydiriyoruz onlara." İş kendisi için açıklık kazanınca
şöyle dedi o: "Allah'ın her şeye kadir olduğunu biliyorum."
Ali İmran Suresi 154 Sonra bu kederin ardından üzerinize,
içinizden bir gruba sarıp kuşatan, güven verici bir uyku indirdi. Bir grup da
-gerçekten onlar kendi canlarının derdine düşmüştü- Allah hakkında gerçek dışı
sanılara, cahiliye düşüncelerine kapılıyordu. “Şu işten bize bir şey var mı?”
diyorlardı. De ki: “Emir/iş ve oluş tümüyle Allah’ındır. ”Öz benliklerinde, sana
açıklamaz oldukları şeyler saklıyorlar. Diyorlar ki: “Bu işten bizim lehimize
bir şey olsaydı, şuracıkta öldürülmezdik. ”Söyle
onlara: “Evlerinizde
kalsaydınız bile, üzerlerine ölüm yazılmış olanlar, uzanacakları
yerleri muhakkak boylayacaklardı. ”Bu, Allah göğüslerinizdekini denesin,
kalplerinizdekini ortaya çıkarsın diyedir. Allah, göğüslerin özünü çok iyi
bilir.
Ali İmran Suresi 168 Yerlerinde oturup da kardeşleri için, “bizi dinlemiş
olsalardı öldürülmeyeceklerdi”diyenlere şöyle
söyle: “Eğer doğru sözlüler iseniz kendi benliklerinizden uzaklaştırın ölümü!”
Ali İmran Suresi 185 Her benlik ölümü
tadacaktır. Hak ettiğiniz karşılıklar size, kıyamet günü, eksiksiz bir biçimde
verilecektir. Ateşten uzaklaştırılıp cennete sokulan kesinlikle kurtulmuş
olacaktır. İğreti-sefil hayat aldatıcı bir yararlanmadan başka şey değildir.
Nisa Suresi 18 Yoksa, kötülükleri yapıp yapıp da her birine ölüm geldiğinde, "işte şimdi tövbe ettim"
diyenler için tövbe yoktur. Küfre batmış olarak
ölenlere de tövbe yoktur. Böylelerine biz korkunç bir azap hazırladık
Nisa Suresi 78 Nerede olursanız olun ölüm sizi
yakalayacaktır. Titizlikle korunan muhteşem kulelerde olsanız bile.
Onlara bir iyilik isabet ettiğinde, "Bu, Allah katındandır!" derler.
Ama kendilerine bir kötülük dokunduğunda, "Bu senin yüzündendir."
derler. De ki: "Hepsi, Allah katındandır." Şu topluluğa ne oluyor ki,
neredeyse hiçbir sözü anlamıyorlar!
Nisa Suresi 100 Kim Allah yolunda hicret ederse yeryüzünde, varıp
sığınarak karşı harekete girişecek çok yer bulur; geniş bir imkân da bulur. Ve
her kim, evinden Allan'a ve resulüne hicret niyetiyle çıkar da kendisine ölüm yetişirse onun ödülünü vermek Allah'a düşer. Allah
Gafûr'dur, Rahîm'dir.
En'am Suresi 61 O kulları üzerinde mutlak kudret ve egemenlik sahibidir O. Üzerinize koruyucular gönderir. Nihayet ölüm
birinize geldiğinde, elçilerimiz onu vefat ettirirler. Ne vaktinden önce iş
yaparlar onlar ne de vaktinden sonra.
En'am Suresi 162 De ki: "Benim
namazım, kulluğum/bağışım, hayatım, ölümüm âlemlerin Rabbi olan Allah
içindir."
A'raf Suresi 20 Derken, şeytan, kendilerinden
gizlenmiş çirkin yerlerini onlara açmak için ikisine de vesvese verdi. Dedi:
"Rabbinizin sizi şu ağaçtan uzak tutması, iki melek olmayasınız yahut ölümsüzler arasına
katılmayasınız diyedir."
Enfal Suresi 6 İş apaçık ortaya çıktıktan sonra
bile, hak konusunda seninle çekişiyorlardı. Sanki onlar gözleri baka baka ölüme sürülüyorlardı.
Tevbe Suresi 21 Rableri onlara kendisinden bir
rahmet, bir hoşnutluk ve içinde ölümsüz nimetlerin bulunduğu cennetler
müjdeliyor.
Hud Suresi 7 O, odur ki, gökleri ve yeri altı
günde yaratmıştır. O'nun arşı da su üzerinde idi. Böyle yapması, iş ve davranış
yönünden hanginizin daha güzel olduğunu belirlemek için sizi denemeye
yöneliktir. Sen, "Kuşkusuz, sizler ölümden sonra
diriltileceksiniz!" dediğinde, küfre batanlar hemen ve kesinlikle şöyle
derler: "Bu apaçık bir büyüden başka şey değildir."
Rad Suresi 22 Onlar, Rablerinin yüzünü arzulayarak
sabrederler, namazı kılarlar, kendilerine verdiğimiz rızıklardan gizli ve açık
dağıtırlar ve kötülüğü güzellikle savarlar. İşte bunlar içindir ölümsüz yurt.
İbrahim Suresi 17 Onu yutmaya çalışacak ama boğazından geçiremeyecek. Ölüm her yandan üstüne gelecek de bir türlü ölmeyecek. Arkasından da dehşetli bir azap.
Nahl Suresi 65 Allah, gökten bir su indirdi de onunla, ölümünden sonra yeryüzüne hayat verdi.
Kuşkusuz, bunda kulak verip dinleyen bir topluluk için mutlaka bir mucize
vardır.
İsra Suresi 75 İşte o zaman sana, hayatın da ölümün
de katmerli acılarını tattırdık. Ve bize karşı hiçbir yardımcı da bulamazdın.
Kehf Suresi 8 Ve şu da bir gerçek ki biz, yeryüzündeki her şeyi,
bitki bitirmeyen/kıtlık ve ölüme yol açan kupkuru bir toprak
haline elbette getireceğiz.
Enbiya Suresi 34 Senden önce hiçbir insana ölümsüzlük vermedik. Şimdi sen ölürsen, onlar ölümsüz mü olacaklar?"
Enbiya Suresi 35 Her canlı, ölümü tadacaktır. Biz
bir imtihan olarak sizi şer ile de hayır ile de deniyoruz. Sonunda bize
döndürüleceksiniz.
Hac Suresi 5 Ey insanlar! ölümden sonra dirilme konusunda
kuşku içinde olabilirsiniz. Ama şu bir gerçek ki, biz sizi bir topraktan, sonra
bir spermden, sonra bir embriyodan/döllenmiş bir karışımdan, sonra ne olduğu
kısmen belirli, kısmen belirsiz bir et parçasından yarattık ki, size açık-seçik
beyanda bulunalım. Ve sizi rahimlerde, belirlenen bir süreye kadar dilediğimiz
şekilde bekletiyoruz. Sonra sizi bir çocuk olarak çıkarıyoruz. Daha sonra da
tam kuvvetinize ulaşmanızı sağlıyoruz. Bununla birlikte içinizden bir kısmı öldürülüyor, yine içinizden bir kısmı ilimden sonra
bir şey bilmesin diye ömrün en basit ve düşük noktasına geri gönderiliyor.
Yeryüzünü de sönmüş kül halinde görürsün. Nihayet onun üzerine suyu
indirdiğimizde titrer, kabarır ve her güzel/bereketli çiftten bir şeyler bitirir.
Müminun Suresi 99 Sonunda onlardan birine ölüm
geldiğinde şöyle der: "Rabbim, beni geri döndürün;
Furkan Suresi 3 Böyleyken O'nun dışında bir takım
ilahlar edindiler. Hiçbir şey yaratamaz bunlar. Kendileri yaratılmışlardır
zaten... Kendi benlikleri için bile ne bir zarara güç yetirebilirler ne bir
yarara. Ne bir ölüme güçleri yeter ne bir dirime ne
de kabirden çıkarıp hesap sormaya.
Furkan Suresi 13 Elleri boyunlarına bağlı olarak onun
dar bir yerine atıldıklarında, orada haykırırlar: "Nerdesin ey ölüm!"
Furkan Suresi 14 Bugün bir ölüm çağırmayın, birçok
ölümü davet edin.
Ankebut Suresi 57 Her can, ölümü tadacaktır; sonra bize
döndürüleceksiniz.
Ankebut Suresi 63 Onlara, "Gökten suyu kim indirdi
de onunla toprağı ölümünden sonra canlandırdı?" diye sorsan,
mutlaka "Allah!" derler. De ki: "Hamd Allah'adır. Fakat onların
çokları akletmiyorlar."
Rum Suresi 19 Diriyi ölüden
çıkarır O, ölüyü diriden çıkarır. ölümünün ardından toprağa hayat verir. Siz de
işte böyle çıkarılacaksınız.
Rum Suresi 24 Yine O'nun ayetlerindendir ki O size,
korku ve ümit olmak üzere şimşeği gösteriyor; gökten bir su indiriyor da ölümünden sonra toprağı onunla canlandırıyor.
Bunda, aklını işleten bir topluluk için elbette mucizeler vardır.
Rum Suresi 50 Artık Allah'ın rahmetinin eserlerine
bak, nasıl diriltiyor
toprağı ölümü ardından! İşte bu Muhyî, ölüleri elbette diriltir. O, herşeye Kadîr'dir.
Secde Suresi 11 Söyle onlara: "Size vekil edilen
ölüm meleği canınızı alır,
sonra doğrudan doğruya Rabbinize döndürülürsünüz."
Ahzab Suresi 16 De ki: "Eğer ölümden yahut öldürülmekten
kaçıyorsanız, kaçmak size hiçbir yarar sağlamaz. Böyle bir durumda sadece azıcık/az bir süre
nimetlendirilirsiniz."
Ahzab Suresi 19 Size karşı cimrilik/kıskançlık
ederler. Korku geldiğinde onları sana bakar halde görürsün. Korku gittiğinde
ise hayra karşı kıskançlık yüzünden sizi keskin dillerle yaralarlar. ölümden üzerine baygınlık çökmüş biri gibidirler.
Bunlar iman etmemişlerdir. Bu yüzden de Allah, amellerini boşa çıkarmıştır.
Bunu yapmak Allah için çok kolaydır.
Sebe Suresi 1 Hamd, göklerde ve yerde bulunanlar
kendisine ait olan Allah'adır. ölüm ötesi âlemde de hamd
O'nadır. Hakîm'dir O, Habîr'dir.
Sebe Suresi 14 Sonunda, Süleyman için ölüm
hükmünü verdiğimizde, onun ölümünü, değneğini yiyen
dâbbetül arzdan/ağaç kurtçuğundan başkası onlara göstermedi. Süleyman yere
yığılınca, açıkça anlaşıldı ki, eğer cinler gaybı bilmiş olsalardı, o alçaltıcı
azap içinde bekleyip durmazlardı.
Fatır Suresi 9 Allah odur ki, rüzgârları gönderdi.
Rüzgârlar bir bulut kaldırır. Derken onu ölü bir
beldeye sevk ettik de ölümünden sonra toprağa onunla hayat
verdik. İşte ölümünden sonra dirilme de böyledir.
Saffat Suresi 59 "Sadece ilk ölümümüz;
azaba da uğratılmayacağız, öyle mi?"
Zümer Suresi 42 Allah, canları, ölümleri sırasında alır, ölmeyenleri de uykuları sırasında. Sonra, haklarında ölüm hükmü verdiklerimi alıkoyar; ötekileri, belirlenen bir
süreye kadar salıverir. Bunda, iyice düşünen bir toplum için elbette ibretler
vardır.
Fussilet Suresi 7 Onlar zekâtı vermezler. ölüm
sonrası hayatı inkâr edenler de onlardır.
Dühan Suresi 35 "İlk ölümümüzden başkası yok! Biz
diriltilecek filan değiliz!"
Dühan Suresi 56 Orada, ilk ölüm dışında ölüm tatmazlar. Allah onları cehennem azabından
korumuştur.
Casiye Suresi 5 Geceyle gündüzün birbiri ardınca
gelişinde, Allah'ın gökten bir rızık indirip de onunla yerküreyi ölümünden
sonra hayata kavuşturmasında, rüzgârların herbir yana sevkedilişinde de aklını
çalıştıran bir topluluk için izler, işaretler vardır.
Casiye Suresi 21 Kötülüklere cesaretle dalanlar
sanıyorlar mı ki, biz kendilerini, iman edip hayra ve barışa yönelik işler
yapanlarla aynı tutacağız. Hayatları ve ölümleri onlarla aynı mı olacak?! Ne
kötü hüküm veriyorlar bunlar!
Muhammed Suresi 20 İman edenler derler ki: "Bir
sure indirilseydi olmaz mıydı?" Fakat hükmü kesinleşmiş bir sure indirilip
de içinde savaş da anılınca, kalplerinde maraz olanların, ölüm baygınlığına tutulmuş bir bakışla sana
baktıklarını görürsün. Onlara uygun olan da odur.
Kaf Suresi 19 ölüm sarhoşluğu hak
olarak geldi. İşte bu, senin kaçıp durduğun şeydir.
Tur Suresi 30 Yoksa şöyle mi diyorlar: "O bir
şairdir. Zamanın ölüm getiren felaketine çarpılmasını
bekliyoruz."
Vakıa Suresi 60 ölümü
aranızda biz takdir ettik. Biz önüne geçilecekler değiliz.
Hadid Suresi 17 Bilin ki Allah, toprağa ölümünden
sonra hayat verir. Ayetleri size açık-seçik bildiriyoruz ki, aklınızı
işletebilesiniz.
Cumua Suresi 6 De ki: "Ey Yahudiler! Eğer
insanlar arasında yalnız kendinizin Allah'ın dostları olduğunu sanıyorsanız, buna
gerçekten inanıyorsanız, hadi
ölümü isteyin!"
Cumua Suresi 7 Ama onlar, ellerinin üretip önden
gönderdikleri yüzünden ölümü asla temenni edemezler. Allah, zalimleri
bilmektedir.
Cumua Suresi 8 Şunu da söyle: "O kaçmakta olduğunuz ölüm, işte o, size mutlaka
ulaşacaktır. Sonra, görülmeyeni de görüleni de bilene döndürüleceksiniz. O,
size yapıp etmiş olduklarınızı haber verecektir."
Münafıkun Suresi 10 Sizden birine ölüm gelip de,
"Ey Rabbim, yakın bir süreye kadar beni geciktirseydin de içtenliğimi
belgelemek için bir şeyler vererek iyilik ve barış sevenler olsaydım!"
demesinden önce, size rızık olarak verdiklerimizden dağıtın.
Mülk Suresi 2 Hanginizin daha güzel iş yapacağını belirlemek için sizi
imtihana çekmek üzere ölümü ve hayatı yaratan O'dur. Azîz'dir
O, Gafûr'dur.
Nebe Suresi 9 Sizin uykunuzu bir dinlenme/bir rahatlama/bir tür ölüm yaptık.
Son olarak mübarek Kur'an-ı Kerim'in 83ncü suresinin tamamını buraya alıntılıyorum. Zira bu surede Cenab-ı Hak insanoğlunun dünyada değer verdiği şeyleri nasıl arkada bırakılıp ölüp gideceğini ve dünyanın içindeki değerli ne varsa tüm doğal güzellikleri ile birlikte bir gün nasıl darmadağın olup parçalanacağını, insanın hayatının semeresinin önüne nasıl serileceğini, kudreti ilahi karşısındaki aczini bilfiil nasıl hissedeceğini muhteşem ifadelerle anlatıyor.
İnşikâk Suresi
Bismillâhirrahmânirrahîm.
Bismillâhirrahmânirrahîm.
1. Gök yarıldığında,
2. Ve Rabbinin emrini dinlediğinde—zaten ona bu yaraşır.
3. Yer düzlendiğinde,
4. İçinde ne varsa atıp boşaldığında,
5. Ve Rabbinin emrini dinlediğinde—zaten ona bu yaraşır.
6. Ey insan! Sen Rabbine kavuşuncaya kadar çalışıp çabalar, sonunda Ona kavuşursun.
7. Kimin defteri sağından verilirse,
8. Hesabı kolayca görülecek,
9. Ailesine sevinçle dönecektir.
10. Defteri arkasından verilene gelince:
11. O da helâkini isteyecek,
12. Ve alevli ateşe girecektir.
13. Halbuki o ahbabının arasındayken pek keyifliydi.
14. Çünkü Rabbine hiç dönmeyecek sanıyordu.
15. Aksine, Rabbi onu görüyordu.
16. Yemin ederim akşamın alacakaranlığına,
17. Ve geceye ve barındırdıklarına,
18. Ve dolunay halindeki Aya:
19. Siz bir tabakadan diğerine geçeceksiniz.
20. Onlara ne oluyor ki inanmıyorlar?
21. Kendilerine Kur'ân okunduğunda secde etmiyorlar?(secde ayeti)
22. Doğrusu o kâfirler yalanlayıp duruyor.
23. Allah ise onların gönüllerinde neler sakladıklarını pek iyi biliyor.
24. Sen onları acı bir azapla müjdele.
25. Ancak iman edip güzel işler yapanlar müstesna. Onlar için ardı arkası kesilmeyecek bir ödül vardır.
